Chế độ ốm đau BHXH: số ngày, mức 75% và hồ sơ công ty nộp

Người lao động đóng BHXH bắt buộc nghỉ việc vì ốm, tai nạn không phải tai nạn lao động hoặc chăm con dưới 07 tuổi ốm được hưởng trợ cấp ốm đau bằng 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Số ngày tối đa mỗi năm là 30, 40 hoặc 60 ngày làm việc tùy số năm đã đóng, nhiều hơn nếu làm nghề nặng nhọc, độc hại. Người lao động nộp giấy tờ cho công ty chậm nhất 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc; công ty nộp cơ quan BHXH trong 07 ngày làm việc.

Ai được hưởng, khi nào không

Khoản 1 Điều 42 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 cho hưởng khi nghỉ việc để điều trị bệnh không phải bệnh nghề nghiệp; điều trị tai nạn không phải tai nạn lao động; tai nạn trên đường đi làm về theo tuyến đường, thời gian hợp lý; điều trị, phục hồi khi thương tật tái phát; hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể; chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm.

Khoản 2 Điều 42 loại trừ: tự gây thương tích; sử dụng chất ma túy, trừ thuốc theo chỉ định; thời gian nghỉ lần đầu do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; thời gian nghỉ trùng với ngày nghỉ theo pháp luật lao động, nghỉ hưởng nguyên lương, đang nghỉ thai sản hoặc dưỡng sức.

Số ngày tối đa trong năm

Điểm a khoản 1 Điều 43, làm việc trong điều kiện bình thường: 30 ngày nếu đóng dưới 15 năm; 40 ngày nếu đóng từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm; 60 ngày nếu đóng từ đủ 30 năm. Điểm b, làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục hoặc ở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn: 40, 50 và 70 ngày tương ứng. Các ngày tính theo ngày làm việc, không kể lễ, tết, nghỉ hằng tuần; năm tính từ 01/01 đến 31/12.

Bệnh thuộc danh mục cần chữa trị dài ngày do Bộ Y tế ban hành: hết số ngày trên vẫn được hưởng tiếp (khoản 2 Điều 43) với mức 65%, 55% hoặc 50% tùy số năm đóng (khoản 3 Điều 45).

Chăm con ốm: tối đa 20 ngày mỗi con nếu con dưới 03 tuổi, 15 ngày nếu con từ đủ 03 đến dưới 07 tuổi; cha và mẹ cùng đóng BHXH thì mỗi người đều được hưởng theo mức này (Điều 44).

Mức hưởng tính thế nào

Mức hưởng bằng 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất trước tháng nghỉ (khoản 1, khoản 2 Điều 45). Một ngày bằng mức tháng chia 24; nghỉ dưới nửa ngày tính nửa ngày, từ nửa ngày đến dưới một ngày tính một ngày (khoản 5 Điều 45).

Nghỉ ốm từ đủ 30 ngày trong năm mà trong 30 ngày sau đó sức khỏe chưa phục hồi thì được dưỡng sức tối đa 10 ngày, do người sử dụng lao động và công đoàn cơ sở quyết định, mỗi ngày bằng 30% mức tham chiếu (Điều 46).

Hồ sơ và thời hạn nộp

Điều trị nội trú: bản chính hoặc bản sao giấy ra viện, bản tóm tắt hồ sơ bệnh án hoặc giấy tờ khác chứng minh điều trị nội trú (khoản 1 Điều 47). Điều trị ngoại trú: giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH, hoặc giấy ra viện, tóm tắt bệnh án có ghi chỉ định thời gian điều trị ngoại trú (khoản 2 Điều 47).

Điều 48: người lao động nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động chậm nhất 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc; trong 07 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ, người sử dụng lao động lập danh sách kèm hồ sơ nộp cơ quan BHXH; cơ quan BHXH giải quyết trong 07 ngày làm việc. Nộp quá hạn phải giải trình bằng văn bản (khoản 1 Điều 92).

Doanh nghiệp không lập danh sách, không nộp hồ sơ đúng hạn tại khoản 2 Điều 48 bị phạt 2 đến 4 triệu đồng mỗi người lao động, tối đa 75 triệu đồng (khoản 3 Điều 47 Nghị định 283/2026/NĐ-CP); đây là mức cá nhân, doanh nghiệp gấp 02 lần (khoản 1, điểm b khoản 2 Điều 7).

Bài tổng hợp theo văn bản còn hiệu lực đến 18/10/2026, không thay văn bản gốc. Trường hợp riêng đối chiếu cơ quan bảo hiểm xã hội nơi doanh nghiệp tham gia.