Báo tăng BHXH: hạn 30 ngày, trễ thêm 60 ngày là trốn đóng

Theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, người sử dụng lao động phải kê khai và nộp hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động trong 30 ngày kể từ ngày người đó thuộc đối tượng tham gia. Không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người trong 60 ngày sau khi hết hạn 30 ngày là chậm đóng; sau 60 ngày đó mà vẫn chưa đăng ký thì bị coi là trốn đóng. Luật không đặt số ngày riêng cho báo giảm; thủ tục theo quy trình thu của BHXH Việt Nam.

Báo tăng: 30 ngày tính từ lúc thuộc diện

Khoản 1 Điều 28 Luật BHXH đặt thời hạn 30 ngày. Hồ sơ theo khoản 1 Điều 27 gồm tờ khai đăng ký tham gia BHXH của người sử dụng lao động kèm danh sách người lao động và tờ khai của người lao động. Trong 05 ngày làm việc từ khi nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH cấp sổ hoặc trả lời bằng văn bản nếu không cấp (khoản 4 Điều 28).

Mốc 30 ngày chạy từ ngày người lao động thuộc diện bắt buộc, không phải từ ngày doanh nghiệp làm xong giấy tờ nội bộ. Người thuộc diện là ai, kể cả hợp đồng không mang tên hợp đồng lao động, xem bài riêng về đối tượng đóng BHXH.

Trễ bao lâu thì thành chậm đóng, trốn đóng

Khoản 2 Điều 38 Luật BHXH: không đăng ký hoặc đăng ký không đủ số người trong 60 ngày kể từ ngày hết hạn 30 ngày là chậm đóng. Điểm a khoản 1 Điều 39: sau 60 ngày đó mà vẫn không đăng ký, đăng ký thiếu là trốn đóng, trừ trường hợp có lý do chính đáng do Chính phủ quy định.

Mức phạt theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 10/9/2026: nhóm chậm đăng ký tại khoản 2 Điều 43 phạt từ 5 đến 10 triệu đồng khi dưới 10 người, tăng theo số người tới 60 đến 75 triệu đồng; nhóm trốn đóng do không đăng ký tại khoản 1 Điều 44 phạt từ 6 đến 12 triệu đồng khi dưới 10 người, tăng tới 70 đến 75 triệu đồng. Cả hai đều bị buộc lập hồ sơ đăng ký, đóng đủ số tiền và nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm, trốn đóng. Mức tiền nêu trên là mức cho cá nhân; doanh nghiệp bị phạt gấp 02 lần theo khoản 1 Điều 7.

Cũng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, khoản 2 Điều 12 phạt người sử dụng lao động không thực hiện đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký lao động khi nộp hồ sơ đăng ký, điều chỉnh thông tin tham gia BHXH, từ 5 đến 10 triệu đồng với 01 đến 50 người.

Báo giảm khi người lao động nghỉ

Luật BHXH 2024 không đặt một số ngày riêng cho báo giảm như mốc 30 ngày của báo tăng. Khi thông tin đã kê khai thay đổi, Điều 29 yêu cầu nộp tờ khai điều chỉnh kèm giấy tờ liên quan; cơ quan BHXH xử lý trong 05 ngày làm việc. Thời điểm và hồ sơ báo giảm theo quy trình tại Quyết định 366/QĐ-BHXH; đối chiếu cơ quan BHXH nơi đơn vị tham gia. Khoản 3 Điều 13 Luật BHXH và Điều 48 Bộ luật Lao động còn yêu cầu phối hợp xác nhận thời gian đóng BHXH khi người lao động chấm dứt hợp đồng; điểm e khoản 3 Điều 48 Nghị định 283/2026/NĐ-CP phạt việc không cung cấp giấy tờ chấm dứt hợp đồng cho người lao động trong 02 ngày làm việc.

Kê khai theo quy trình nào

Ngày 29/4/2026, BHXH Việt Nam ban hành Quyết định 366/QĐ-BHXH về quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, đẩy mạnh giao dịch điện tử. Mẫu tờ khai, danh sách dùng khi báo tăng, báo giảm lấy theo quy trình này trên phần mềm kê khai hoặc cổng dịch vụ công.

Bài tổng hợp theo văn bản còn hiệu lực đến 29/09/2026, không thay văn bản gốc. Trường hợp riêng đối chiếu cơ quan BHXH nơi đơn vị đăng ký tham gia.